En Yaygın Kullanılan Veri Haberciliği Araçları

0
142

Veri Gazeteciliği araçları, editör ve içerik üreticilerinin işini kolaylaştırarak daha anlamlı daha rahat okunabilen içerikler üretmesini sağlamaktadır.

Geleceği şekillendirmek için var olan verilerin doğru şekilde toplanıp düzenlenmesi ve görselleştirmesi sağlıklı bir toplumsal düzen oluşturmamız çok önemlidir. Verinin toplanıp anlaşılabilir bir görsel bir formda sunulmasıyla, harekete geçirmek istediğimiz kitleyi yada farkındalık yaratmak istediğimiz konuyu objektif bir şekilde karşı tarafa aktabilme imkanına sahip olmaktayız.

Veri Gazeteciliğinde haberinizin doğruluğunu ispatlamak için kullanabileceğiniz veriyi, tez/makalenizde araştırmanızın sonuçlarını aktarmak için kullanabilirsiniz. Ayrıca topladığınız verilerle ulaştığınız sonuç sonrası, işletmenizin ar-ge çalışmalarına vericeği katkıda paha biçilemez olacaktır.

Veri kazıma işlemleriyle edindindiğimiz verilerin başarılı bir şekilde kullanımı için aşağıdaki örneklerden inceleyebilirsiniz. Benzer başarılı içerikler üretmek adına yazının devamında Veri Kazıma, Veri Toplama, Veri Temizleme ve Veri Görselleştirme araçlarının kullanımı hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Örnekler:

  • OCED’in 2016 yılında yayınladığı raporda Türkiye ile ilgili veriler toplanılarak diğer ülkelerle kıyaslaması yapılmış ve çubuk grafik kullanılarak görselleştirilmiştir. Bu sayede okuyucuların verileri daha kolay okuyabilmesi sağlanmıştır.

Verinin Gazetecilik Alanında Kullanımı

Okul Öncesi Eğitim Oranlarımız OECD’nin Gerisinde

  • Kanser istatislikleri hakkında hazırlanan aşağıdaki tezde edinilen veriler çeşitli tablolarla görselleştirilmiş tezin okunabilirliliği ciddi derecede artmıştır. Böylece tıp eğitimi almamış insanlarda bu tezi anlama yetisine sahip olmuştur.

Verinin Tez/Makelede Kullanımı

Türkiye Kanser İstatistikleri …(Gültekin,Boztaş, 2014)

  • Geçtiğimiz günlerde 1 trilyon dolar piyasa değerine ulaşan teknoloji şirketi Apple, büyük veri ve makine öğrenimi hakkında yazılımlar üreten Tuplejump isimli şirketi satın alarak herkese verinin ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Gelecekte de başarısını sürdürmek isteyen Apple gibi bir şirketin, kullanıcı alışkanlıklarını çözümleyerek kullanıcıların ihtiyaçlarına göre ürünler çıkarması gerekmektedir. Bu da büyük verinin kazınarak veri temizleme araçlarıyla anlamlı hale getirilebilmesiyle olacaktır.

Verinin İşletmeler İçin Önemi

Apple, büyük veri ve makine öğrenme üzerinde çalışan Tuplejump’ı satın aldı

Veri Gazeteciliği için Yapılması Gerekenler

Aşağıda ki tablo ile Veri Gazeteciliği yaparken hangi adımları izleyebileceğinizi görebilirsiniz. Zaman tasarufu için özellikle hangi aşamada hangi aracı kullanabileceğinizi bilmeniz diğer bir önemli konudur. Eğer büyük veri setleriyle çalışmıyorsanız çoğu veri görselleştirme aracı size verinizi düzenlemeniz için imkan sağlamaktadır. Fakat büyük verileri çözümleyip farklı kategorilerde haber üretmeniz için veri temizleme araçlarını kullanmanız gerekecektir.

Veri Haberciliği Araçları

Veri Toplama Araçları

Data Miner ve Recipe Creator

Bir Chrome eklentesi olan Data Miner ile internet sitelerinde bulunan verileri düzenli ve eksiksiz bir şekilde sadece bir kaç saniyede almanıza yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda veriyi .CSV ve .XLSX formatında bilgisayarınıza indirip düzenleme imkanı veren Data Miner, yazılım veya kodlama bilgisine ihtiyaç duymadan size oldukça zaman kazandıracaktır.

Data Miner ekibi tarafından üretilen diğer bir eklenti olan Recipe Creator ise özellikle kullanıcı tarafından oluşturulan veri çekme kuralları ile daha düzenlenli veri almanızı sağlamaktadır. Kod bilgisinin biraz gerektiği Recipe Creator eklentisini kullanmayı öğrenmek için biraz mesai harcamanız gerekicektir.

Ayrıca Data Miner ve Recipe Creator eklentileri diğer veri çekme araçlarının aksine kullanıcılara çok daha kullanışlı ücretsiz hesaplar sağlamaktadır. Bu durum eklentinin kullanıcı dostu özelliğinin en önemli kısımlarından biri olmaktadır.

Data Miner’e buradan Recipe Creator’e buradan ulaşabilirsiniz.

import.io

Her saniye yeni içeriklerin oluşturulduğu internet ortamında mevcut veriyi çekmek ve düzenleyip, raporlaştırmak çok önemlidir. Import.io tam bu noktada ihtiyaçlarımıza cevap vermektedir.

Profesyonel olarak Veri toplama, Temizleme ve Görselleştirme yapacağımız zaman büyük veri yığınları ile çalışmak zorunda kalacağız. Büyük veriden anlamlı sonuçlar çıkarmak için gerekli olan veri düzenleme, dönüştürme ve analiz etme imkanını sağlayan import.io ücretsiz hesapla sadece 7 günlük kullanım imkanı verdiği için işletmeler adına kullanımı daha uygun olacaktır.

Import.io’a buradan ulaşabilirsiniz.

Tabula

Tabula, PDF dosyalarının içinde kilitlenmiş veri tablolarını serbest bırakmak için kullanılan bir araçtır. Aynı zamanda açık kaynak kodlu bir yazılım olan Tabula yazılım geliştiricerin üzerinde değişlik yapabileceği bir uygulamadır.

Gazeteciler ve veri üzerine çalışan insanların için geliştirilen Tabula, PDF olarak yayımlanan verileri veya içerikleri kazımak/toplamak için kullanabileceğiniz ücretsiz bir program olması nedeniyle Veri Gazetecileri için en önemli araçların başında gelmektedir.

Veri Tablosu içeren bir pdf’I Tabula’ya yükledikten sonra kazımak istediğiniz bölgeyi seçtikten sonra dışarı aktar diyerek kolayca kullanabilirsiniz.

Tabula’ya buradan ulaşabilirsiniz.

Veri Temizleme Araçları

Open Refine

Yukarıda bahsettiğimiz Veri Toplama araçlarıyla edindiğiniz veriler bazen çok karmaşık ve düzensiz olabilmektedir. Bu verileri düzenlememiz gerektiğinde Open Refine bize yardımcı olmaktadır.

Tabula gibi açık kaynak kodlu bir yazılım olan Open Refine, Google’ın gazeteciler için oluşturduğu Google News Initiative programıylada desteklenmektedir.

Veri tablomuz içerisinde ki gereksiz satır veya sütunları, boşlukları, dil farklılığından oluşacak sorunları giderebildiğiniz gibi düzenlediğiniz veriyi kolayca farklı formatlarda da dışarı aktarmanızı sağlamaktadır.

Bir çok farklı veri düzenleme işleminizi kod yazmadan yapabileceğiniz gibi çeşitli kod satırlarıyla da yapmanızı sağlayan Open Refine yazılım bilgisi olan Veri Gazetecilerinin kullanmayı seveceği kullanışlı bir veri düzenleme aracıdır.

OpenRefine’a buradan ulaşabilirsiniz.

Veri Görselleştirme Araçları

Morph

Veri Görselleştirme araçlarına modern bir tasarım anlayışı katan, Morph veriye dayalı soyut veri görselleştirme imkanını doğurmuştur. Açık kaynak kodlu ve Google desteği bulunan proje veriden alınan kaynak ile tasarım rengini belirlemektedir fakat renkleri değiştirebilme imkanı da kullanıcının tercihine bırakılmıştır. Eşsiz ve yaratıcı görsel sunumla okuyucunun görsel hafızasında yer etsede okunabilirliği tartışılabilen Morph Veri Görselleştirme aracı kültür-sanat veya teknoloji içeriği üreten haber sitelerinin kullanabileceği bir araç olabilir.

Şuan sadece 6 adet veri grafiği ile kullanıcılarına hizmet veren oluşum ilerle daha fazla veri grafiği seçeneğiyle kullanılmaya devam edicektir.

Morph’a buradan ulaşabilirsiniz.

 

iNZight

iNZight, Yeni Zelanda’nın Auckland Üniversitesi İstatistik Bölümü tarafından ortaöğretim ve  lise çağındaki  öğrencilerin veriyi daha rahat ve kolay şekilde keşfetmeleri için geliştirilen kullanımı oldukça kolay açık kaynak görselleştirme aracı.

Windows, Mac ve Linux için indirip kurabileceğiniz gibi çevrim içi bölüm olan inzight Lite bölümünü tıkayarak da kullanabilirsiniz. R programa dili kullanılarak oluşturulan araç Windows da iyi çalışsa da Mac de sorun yaratabilir. Yazılımcı ile iletişime geçmek de gerekebilir.  Ancak indirmeden de  inzight Lite  bölümü ile aracı kullanmak mümkün. …(Dağ,12 Ekim 2018).

iNZight’a buradan ulaşabilirsiniz.

Datawrapper

Kullanımı kolay popüler Veri Görselleştirme araçlardan biri olan Datawrapper ile veri grafiği oluşturmak yalnızca bir kaç dakika sürmektedir. 14 farklı Veri Grafiği oluşturmanızı sağlayan araç kullanıcı dostu yapısıyla da Veri Görselleştirme araçları arasında en kullanışlı araçlar arasındadır. 4 farklı veri yükleme seçeneği sunan Datawrapper aynı zamanda belli ölüçülerde verinizi düzenyebilmenizi sağlamaktadır.

Bu araçta oluşturduğunuz veri grafiğine eklebileceğiniz başlık, açıklama, kaynak ve yayıncı bilgisi sayesinde ürettiğiniz veri grafiği kullanıcı tarafından anlaşılabilir aynı zamanda teyit edilebilir olacaktır. Böylece zihninde ki güvenilirlik sorunu ortadan kalkacaktır.

Kullanacağınız veriyi Harita grafiği kullanarak yayımlama imkanı veren Datawrapper, Veri Gazeteciliği yaparken görselleştirme aracı olarak basit ve özelleştirilebilir yapısıyla kullanıcıların vazgeçilmez araçlarından birisidir.

Datawrapper’a buradan ulaşabilirsiniz.

Datawrapper ile oluşturulmuş bir tablo örneği;

Flourish

20 farklı veri grafiği yapmanızı sağlayan Flourish, popüler bir diğer Veri Görselleştirme aracıdır.  Özellikle haber merkezi olduğunu belirten kullancılara ücretsiz premium hesap veren Flourish bu özelliği ile haber merkezleri için çok önemlidir. Haber merkezlerinin kendi ihtiyaçlarına göre kod ve tasarım özelleştirmesi yapabildiğini araçta isterseniz kod bilgisi olmadan da rahatça veri görselleştirme yapabilirsiniz. Güçlü bir animasyon destekli hikaye anlatımına olanak sağlayan program bu yönüyle göze hitap eden içerikler oluşturmanızı sağlamaktadır.

Flourish’e buradan ulaşabilirsiniz.

Veriyi Dashboard Üzerinden Haberleştirmeye Yarayan Platformlar

Workbench

28 Haziran’da herkese açık sürümünü duyurun Workbench, kod bilgisi olmadan veri kazıma, izleme, temizleme, analiz etme ve görselleştirme olanaklarının hepsini aynı anda sunuyor. Workbench’de yeni özellik, kod bilgisi olmadan siteleri kazı, veri topla! Ve kazıdığınız sitede değişiklik olduğunda düzenli olarak e-posta ile edin!

Veri Gazeteciliği yapma aşamaları olan veri toplama, veri temizleme, veri analizi ve veri görselleştirme süreçlerinin hepsini kod bilgisine gerek kalmadan yapmanıza olanak sağlıyor.

Veri Gazeteciliği yapan haber merkezleri tarafından sıklıkla kullanılan platformdan herkes yararlanabilir. …(Dağ,12 Ekim 2018).

Özellikle Twitter kullanıcılarının olay/haber hakkında görüşlerini toplamak ve bunu haberleştirmek adına oluşturdukları canlı Twitter takip uygulaması haber üretimi aşamasına yeni bir boyut katmaktadır. Oluşturcağınız çeşitli filtrelerle insanların Twitter’da yazdıklarını veri halinde alabilmenize sağlayan bu araç yaşanan veya konuşulan olay hakkında dakika gelişmeleri görmenizi sağlayacaktır. Özellikle markalar açısından kriz yönetimi sırasında yada reklam başarımı ölçümlemek adına kullanılabilecek en objektif  araçlardan bir tanesidir.

Workbench’e buradan ulaşabilirsiniz.

DIVE

Verilerinizi kod yazmadan hikayelere dönüştürür.  Dive, yarı otomatik görselleştirme ve istatistiksel analiz özelliklerini birleşik bir iş akışına entegre etmeyi sağlıyor. …(Dağ,12 Ekim 2018).

Veri tablonuza uygun veri grafiği önermesi ve aynı veriden edinilen farklı sonuçları raporlamak adına kullanabileceğiniz DIVE aracı özellikle iş hayatında verileri kullanarak rapor hazırlamak isteyen insanlar için okunabilir ve herkes tarafından anlaşılabilir raporlar üretmenizi sağlayacaktır.

DIVE’a buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

Murat G. ve Güledal B. (2014), TÜRKİYE KANSER İSTATİSTİKLERİ , 12.10.2018 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kanser-db/istatistik/2009kanseraporu-1.pdf adresinden temin edilmiştir.

Pınar D. (2018), R destekli açık kaynak görselleştirme aracı: iNZight, 12.10.2018 tarihinde http://www.verigazeteciligi.com/r-destekli-acik-kaynak-gorsellestirme-araci-inzight/ adresinden temin edilmiştir.

Pınar D. (2018), Workbench: Veri Gazeteciliği için Veri Platformu, 12.10.2018 tarihinde http://www.verigazeteciligi.com/workbench-veri-gazeteciligi-icin-veri-platformu/ adresinden temin edilmiştir.

Pınar D. (2018), dive.media.mit.edu: Kod yazmadan verinizi habere dönüştürür, 12.10.2018 tarihinde http://www.verigazeteciligi.com/dive-media-mit-edu-kod-yazmadan-verinizi-habere-donusturur/ adresinden temin edilmiştir.