Açık veriyi ne kadar sık duyuyorsak bundan sonra  Blockchain teknolojisini daha fazla duyacağız gibi duruyor. İstanbul Bienali kapsamında kapanış Plastictwist projesiyle yapıldı. Kapanış ancak bu kadar anlamlı bir konu hakkında yapılabilirdi. Peki ama neden bu kadar anlamlıydı?

Projenin Türkiye temsilcisi Leyla Arsan sorularımı yanıtladı. Ancak öncesinde Blockchain Teknolojisi’nden bahsetmek istiyorum. Sözlük anlamları ile kafanızı karıştırmak gibi bir niyetim yok. Şöyle hayal edin;  mahalle bakkalına gittiniz ve  bir ekmek satın aldınız. Bu ekmek diğerlerinden farklı. Şöyle ki bu ekmek; un halinden ekmek olana kadar bir sürü aşamalardan geçiyor.

Aşamaların her biri emek harcayan her çalışan bi sayı dizisiyle ifade ediliyor. En son aşamada  ise aldığınız ekmek bir rakam kombinasyonundan oluşuyor. Elinizde ki sayı sayesinde tüm aşamalara ulaşabiliyor, takip edebiliyorsunuz. Sizde bu zincire katılan diğer bireyler gibi bir rakam kombinasyonu oluyorsunuz. Şöyle diyecek olabilirsiniz ben bu ekmeği yemek için aldım bu bilgiler benim ne işime yarayacak. İşte bu güzel soru? Aldığınız ekmeğe olan güveniniz artacak. Kullanılan malzemelerin kalitesi, sağlıklı olup olmadığı ücreti vs. bunları öğrenmiş olacaksınız. En önemlisi de harcadığınız paranın nereye gittiğini görmüş olacaksınız.

Kısa bir örnekle Blockchain teknolojisi hakkında kısa bir hikaye anlatmayı denedim. Neticede bu konunun uzmanı değilim. Fakat yıllarını açık veriye ve teknolojiye vermiş bir isimle konuştum. Birçok projeye imza atmış aynı zamanda PlasticTwist projesinin Türkiye Koordinatörü. 

Leyla Arsan’dan bahsetmek istiyorum. ODTÜ İstatistik Bölümü’nü bitirdikten sonra, 13 yıl bankacılık ve finans sektöründe çalıştı. Son 17 yıldır da yerel ve uluslararası bilgi teknolojileri Ar-Ge ve inovasyon projeleri geliştiriyor ve yönetiyor. TAGES’i yeniden canlandırarak günümüze kadar getirdi. TAGES, KOBİ’ler, imalat sektörü ve bilişim sektörü başta olmak üzere, teknoloji araştırma geliştirme projeleri ile ilgili proje yönetimi ve denetimi yapıyor. Arsan, Avrupa Birliği’nden ve ulusal kaynaklardan fon sağlama, projelendirme, inovasyon geliştirme, teknoloji yetenek değerlendirme konularında danışmanlık ve eğitim hizmetleri sağlıyor. Özellikle hem Türkiye’deki hem de yurt dışındaki STK’larla iş birliği yaparak, teknoloji ve bilgi transferini gerçekleştirmek üzere çalışmalarını İstanbul, Milano, Manchester, Brüksel ve Ankara’daki ofislerinden yürütüyor.

Bizim okuduğumuz istatistik matematik ağırlıklıydı. Ben matematiğin tamamen kavramsal ve yaratıcı kısmında başarılıydım. Bizim zamanımızda veri analizi yoktu.”

-Leyla Arsan için veri ne demek?

Veri benim hayatım ve benim her şeyim. Ben sanki veriyle doğdum. Hakikaten veriyle doğdum lafı doğru. Çünkü; Ben Üniversitede İstatistik okudum ve bunu isteyerek okudum. Her zaman  veri analizi yapmak istiyordum. Hep bunu hayal ediyorum. Hatta hiç unutmuyorum Ankara’da yolda yürürken şarkılar mırıldanırdım ve grafikler veriler gözümün önünden geçerdi. Bizim okuduğumuz istatistik matematik ağrılıklıydı. Ben matematiğin tamamen kavramsal ve yaratıcı kısmında başarılıydım. Bizim zamanımızda veri analizi yoktu. Amerika’dan bir hocamız gelmişti ve veri analizi dersini ilk kendisinden duymuştuk, veri analizi bizi çok heyecanlandırmıştı. Veri sonra da benim için çok  önemli bir hale geldi.

“Türkiye’de 2013-2014 yıllarında İstanbul Büyükşehir Belediyesi(İBB) ortaklığıyla, İstanbul’un bütün ulaşım, trafik verilerini Açık Veri(Open Data) standartlarına getirdik. Verileri açtıktan sonra hackathon yaptık. İstanbul’a fayda sağlamak amacıyla bir sürü uygulama geliştirildi ama Türkiye’nin açık Veri Politikası olmadığı için kapattılar.”

-Açık Veri sizce neden önemli ve Türkiye ne durumda?

Bizim yaşadığımız hayatta, şehirdeki her bir hareketimiz, davranışımız vatandaş olarak ne yaparsak yapalım her biri bir veri. Bu veri aslında her birimize ait, bizim kim olduğumuzun bir önemi yok ama ne yaptığımızın önemi var. Dolayısıyla verinin açık olarak kamuyla paylaşılması lazım. Türkiye’de 2013-2014 yıllarında İstanbul Büyükşehir Belediyesi(İBB) ortaklığıyla, İstanbul’un bütün ulaşım, trafik verilerini Açık Veri(Open Data) standartlarına getirdik. Verileri açtıktan sonra hackathon yaptık. İstanbul’a fayda sağlamak amacıyla bir sürü uygulama geliştirildi ama Türkiye’nin açık Veri Politikası olmadığı için kapattılar. İBB verileri kapattı şu an hiçbir uygulama kullanılamıyor. Oysa ki Türkiye 2011 yılında Open Government Partnership’e şu anki Cumhurbaşkanı imzasıyla kabul edildi. Obama dönemindeki bütün devlet başkanlarının imzası var. Türkiye 2017 Eylül ayında  Open Government Partnership ortaklığından çıkarıldı. Saydamlık taahhüdünü yerine getirmedi. Bir internet sitesi açılması gerekiyordu. Açık veri ile igili fazla bir gelişme olmadı. Şimdi ekonominin gidişatı nedeniyle Blockchain ve kripto paralara sıcak bakılıyor. Blockchain demek açık veri demek. Küreselleşme ile açık verinin önemi daha da fazla ortaya çıktı. Dünya tek, yaşadığımız problemler ortak onun için açık veri en önemli şey haline geldi. Açık veriyle harikalar yaratabiliriz. 

Faydalı Yeniden Kullanılabilir Verileri Açma Endeksi (OURdata- 2017 

2017-2019 kapsayan grafik:

-Türkiye’nin 7. Kıta konusundaki farkındalığı hakkında görüşleriniz alabilir miyim?

16.İstanbul Bienali müthiş bir konu işledi. İyi ki 7. kıta konusunu işlediler. Türkiye’ye çok büyük farkındalık yaratıldığına inanıyorum. Şöyle bir şey var insanların alışkanlıklarını değiştirmek lazım. Fakirlik ile zenginlik arasında çok çeşitli evreleri olan bir ülkenin insanlarında yaşam ve davranış alışkanlıklarını değiştirmek oldukça zor. Plastik torba paralı yapıldığında baya bir değişiklik oldu.

PlasticTwist projesinden de bu bağlamda bahsetmek istiyorum. PlasticTwist, Avrupa Birliği Ufuk 2020 Programı çerçevesinde desteklenen ve plastik atıkların yol açtığı kirliliğe çözüm bulmayı hedefleyen bir dijital platform. Sıfırdan plastik üretimi yerine; ucuz, kolay ulaşılabilir ve yeniden üretilebilir plastiği değerli hâle getirmeyi amaçlıyor. Blockchain sistemini kullanılarak, Plastic Token dijital ortamda yaratıldı.Teşvik aracıyla plastiğin yeniden kullanımını kazançlı hâle getiren platform, plastiğe “değer” atfederek bir “Bilgi ve Pazaryeri” imkanı sunmayı hedefliyor. Lansmanda, IOS ve Android platformda geçici kullanıma açılan sistemi deneyen katılımcılar, plastik atıkları ürün ve iş fikrine dönüştüren 5 yenilikçi fikir arasından en çok yatırım yapılmasını öngördükleri fikirleri Plastik Token göndererek oyladı. En fazla Plastik Token alarak birinci olan proje ödüllendirildi. Plastik Token’lar, PlasticTwist dijital platformu ile IOS ve ANDROİD uygulamanın Ocak 2020’de piyasaya açılmasıyla kullanılabilecek.

Harita:  https://crowdsourcing.plastictwist.com/visualizations/locations

Proje hakkında daha fazla detay bulacağınız internet sitesine buradab ulaşabilirsiniz. Aşağıdaki kelime grubu Twitter’da 24 Ocak 22 Kasım tarihleri arasında çevre kirliliği hakkında atılan tweetlerin bir analizidir. Zaman ve lokasyonu değiştirerek, sizde kendi kendi bulutunuzu ya da haritanızı  oluşturabilirsiniz.